EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van een schokkende ervaring, zoals een ongeval, seksueel geweld of een geweldsincident.

Wanneer EMDR-therapie?
Wat gebeurt er met je na een ingrijpende, pijnlijke of beangstigende gebeurtenis? Je kunt de gebeurtenis verwerken of je kunt vastlopen in deze verwerking.
Vastlopen in de verwerking kan ervoor zorgen dat je je anders gaat gedragen, soms merk je dat je je anders voelt of dat je anders op je omgeving reageert. Deze veranderingen kunnen heel duidelijk zijn, maar gaan vaak ook heel sluipenderwijs. Dan zijn er anderen in je omgeving die je erop wijzen. Vaak merk je dat je je niet goed voelt, maar je realiseert je wellicht niet dat deze veranderingen bij jezelf te maken hebben met de onverwerkte ingrijpende ervaring.

Het kan zijn dat je er steeds angstige beelden of gedachten over hebt, dat je er in de nacht over droomt, dat je opmerkt dat je je slecht kunt concentreren, behoorlijk alert bent, dat je er het liefste van weg wilt blijven. En dat je daardoor mogelijk ook bepaalde situaties of mensen bent gaan vermijden. Je kunt last hebben van somberheid, schuld- of schaamtegevoelens. Daarnaast kun je nog meer klachten ervaren. EMDR-therapie is dan een eerste-keus behandeling om je van deze klachten af te helpen.

GEBEURTENISSEN:
Verschillende schokkende gebeurtenissen kunnen leiden tot verwerkingsproblemen. Bijvoorbeeld als je slachtoffer bent van een:

• (auto)ongeval of verwonding
• ernstige ziekte
• overval
• mishandeling of getuige van mishandeling/geweld
• (seksueel) misbruik, aanranding of verkrachting
• brand
• natuurramp
• oorlogssituatie

Of bijvoorbeeld bij verlieservaringen:

• verlies van een baan
• verlies van een geliefde
• verlies van autonomie

Klachten:
Je kunt verschillende klachten hebben na het meemaken van een schokkende gebeurtenis. Denk aan:

• nare herinneringen aan de gebeurtenis
• herbelevingen (gevoel dat het steeds opnieuw gebeurt)
• vermijden van zaken die met de gebeurtenis te maken hebben
• sneller geïrriteerd/kort lontje
• schaamte, schuldgevoel of een negatief zelfbeeld
• wantrouwen
• een algeheel gevoel van onveiligheid
• somberheid
• concentratieproblemen
• onverklaarbare lichamelijke klachten
• slaapproblemen
• angsten, paniek, je zorgen maken, onruststress, verhoogde alertheid/waakzaamheid

Als je van deze klachten last hebt, dan spreekt men meestal van een ‘posttraumatische stress-stoornis’ (PTSS). EMDR-therapie is bedoeld voor de behandeling van mensen met PTSS en andere trauma gerelateerde angstklachten. Ervaringen zoals gepest worden op school of verwaarlozing door je ouders zijn nare ervaringen die vaak niet leiden tot PTSS, maar wel verwerkt kunnen worden middels EMDR-therapie.

Hoe gaat EMDR-therapie in zijn werk?
De therapeut zal vragen aan de gebeurtenis terug te denken, inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna wordt het verwerkingsproces opgestart. De therapeut zal vragen de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen. Maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende stimulus. In veel gevallen is dat de hand van de therapeut en eventueel daarnaast door geluiden die door middel van een koptelefoon afwisselend links en rechts worden aangeboden. Er wordt gewerkt met ‘sets’ (= series) stimuli.

Na elke set wordt er even rust genomen. De therapeut zal de cliënt vragen wat er in gedachten naar boven komt. De EMDR-procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Vaak verandert er wat. De cliënt wordt na elke set gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt.

Werkgeheugentheorie
De Werkgeheugentheorie is de theorie over hoe EMDR-therapie werkt waarvoor het meeste wetenschappelijke bewijs is. Deze theorie gaat ervan uit dat het werkgeheugen enerzijds verschillende taken tegelijk kan uitvoeren, maar tegelijkertijd een beperkte capaciteit heeft. Als het werkgeheugen tegelijk verschillende taken uitvoert (een herinnering oproepen en tegelijkertijd een werkgeheugentaak uitvoeren zoals het met de ogen volgen van een bewegend voorwerp of bewegende vingers) ontstaat er een competitie (wedstrijdje) tussen deze taken. De werkgeheugencapaciteit is te klein om beide taken goed uit te voeren. Een opvallend effect is dat de emotionele lading van de nare herinnering verloren gaat. Er blijft als het ware een ‘kale’ herinnering over, zonder emotionele lading. De herinnering is dan ‘verwerkt’.

Wat is EMDR? - Vereniging EMDR Nederland